ਕੈਂਸਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਡੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਜੀਕਲ ਓਨਕੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਅਰਜੁਨ ਸ਼ੰਕਰਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 10 ਮੁੱਖ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੈਂਸਰ ਦੇ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਰਨ (ਕਾਰਕ):
ਤੰਬਾਕੂ: ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਜਾਂ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਤੰਬਾਕੂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਸ਼ਰਾਬ: ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਜਿਗਰ (Liver) ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਪਾਰੀ: ਸੁਪਾਰੀ ਚਬਾਉਣ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲਾਲ ਮਾਸ (Red Meat): ਲਾਲ ਮਾਸ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦੁਬਾਰਾ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਭੋਜਨ: ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਤੱਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬਾਰਬਿਕਯੂ ਜਾਂ ਚਾਰਡ ਭੋਜਨ: ਸਿੱਧੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ (Carbonized) ਖਾਣਾ ਕੈਂਸਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤ (Carcinogens) ਛੱਡਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ: ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਨਲੀ (Esophagus) ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਫਲਾਟੌਕਸਿਨ (Aflatoxin): ਇਹ ਉੱਲੀ (Fungus) ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਤੱਤ ਹੈ ਜੋ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਮੂੰਗਫਲੀ ਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਟੋਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਕਲੀ ਰੰਗ (Food Colors): ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਰਸਾਇਣਕ ਰੰਗ ਸਿਹਤ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਮੀਟ: ਸੌਸੇਜ, ਸਲਾਮੀ ਜਾਂ ਡੱਬਾਬੰਦ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੀਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ:
ਜੇਕਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਬਦਲਾਅ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:
ਸਰੀਰਕ ਗੰਢਾਂ: ਚਮੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਅਸਧਾਰਨ ਗੰਢ ਦਾ ਬਣਨਾ।
ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ: ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।
ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ: ਚਮੜੀ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ, ਲਾਲ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਉੱਭਰਨਾ।
ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ: ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਭਾਰੀ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਬਦਲਣਾ।
ਪਾਚਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲਾਅ।
ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਘਟਾਈਏ?
ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਓ।
ਤਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਘਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਭੋਜਨ ਖਾਓ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਸਰਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖੋ।
ਜੇਕਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ (Hereditary) ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਚੈੱਕਅੱਪ ਕਰਵਾਓ।