Solution to India's energy crisis: ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਹੋਰ ਕੀ ਵਿਕਲਪ ਹੈ ?
ਬਰੂਨੇਈ ਦਾ ਵਿਕਲਪ: ਭਾਰਤ ਬਰੂਨੇਈ ਤੋਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਬਰੂਨੇਈ ਯਾਤਰਾ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 11 ਮਾਰਚ, 2026
ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਤੋਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਪੀਜੀ (LPG) ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਦਾ ਸੰਕਟ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਪਲਾਈ ਲਾਈਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਵਿਮਲ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਕਲਪ
ਡਾ. ਕਸ਼ਯਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਾ ਰੱਖ ਕੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਰੋਤਾਂ (Diversification) ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:
ਬਰੂਨੇਈ ਦਾ ਵਿਕਲਪ: ਭਾਰਤ ਬਰੂਨੇਈ ਤੋਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਬਰੂਨੇਈ ਯਾਤਰਾ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ: ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮੋਹਲਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ: ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਮਿਲੀ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮੋਹਲਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਰਣਨੀਤਕ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਬਕ: ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਸਤਾ
ਡਾ. ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਊਰਜਾ ਖਪਤਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਭਾਰਤ ਲਈ ਕੁਝ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਪਲਾਈ ਲਾਈਨਾਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਰਗੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੰਗ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਖਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸੰਕਟਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇ।
ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜੇਕਰ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਦਲਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਲਣ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰੂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹੰਗਾਮੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।