ਕਿਤੇ ਗੁਆਚ ਨਾ ਜਾਵੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿੱਖਿਆ...

ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਮੌਕੇ ਬੇਅੰਤ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ (Government Jobs) ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ Competitive ਅਤੇ ਪੇਚੀਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਰਗੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ CET (Common Eligibility Test) ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਮੀਦ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਭਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਦੇਰੀ, Paper Leak ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅੜਚਣਾਂ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਬਰ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਲਜ ਸਿੱਖਿਆ (Academic Education) ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ "ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ" (Non-attendance) ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ Competitive Exams ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਾਲਜ ਕਲਾਸਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਲਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ Degree ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਲਾਸ ਰੂਮ ਚਰਚਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ (Extra-curricular activities) ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਰੱਟਾ-ਮਾਰ ਪੜ੍ਹਾਈ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰੀ Life Skills ਅਤੇ Communication Skills ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਾੜਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ (Private Sector) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਨੀਂਹ ਨਹੀਂ ਬਚਦੀ।

ਅੱਜ ਦੇ Digital ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ Online Coaching ਅਤੇ Virtual Classrooms ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਕਾਲਜ ਛੱਡਣਾ ਸਿਆਣਪ ਭਰਿਆ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰਣਨੀਤੀ (Balanced Strategy) ਅਪਣਾਉਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ 'ਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗਿਆਨ, ਦੂਜੇ ਸਾਲ 'ਚ ਤਰਕ ਅਤੇ ਗਣਿਤ (Reasoning & Math) ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲ 'ਚ ਆਪਣੇ Career ਟੀਚੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ। ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਸੀਮਤ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ IT, Management, Healthcare ਅਤੇ Startups ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨੀ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਨਾ ਪਾਉਣ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਬਪੱਖੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ (Personality Development) ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਣ।