ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ 'ਚ ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਰਥਚਾਰੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ, ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵਧੀ ਚਿੰਤਾ

RCMP ਕਰ ਰਹੀ ਜਾਂਚ, ਸਰਕਾਰ ਸਾਹਵੇਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ

ਵੈਨਕੂਵਰ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ): ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਅਰਥ–ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਹਿੰਗਾਈ, ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੁਣ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਚੁਣੌਤੀ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ—ਨਕਲੀ ਕਰੰਸੀ ਦਾ ਵਾਧਾ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੂਬੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ 2025 ਅਤੇ 2026 ਦੌਰਾਨ ਨਕਲੀ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੈ।

ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਇਸ ਵੇਲੇ 50 ਡਾਲਰ ਅਤੇ 100 ਡਾਲਰ ਦੇ ਨਕਲੀ ਨੋਟ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਪਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਕਲੀ ਨੋਟ ਉੱਚ-ਮਿਆਰੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਮਟੀਰੀਅਲ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2024 ਦੌਰਾਨ ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ 751 ਨਕਲੀ ਨੋਟ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉੱਥੇ 2025 ਅਤੇ 2026 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ 27,000 ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰੰਸੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਨੋਟ ਪੌਲੀਮਰ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫੀਚਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹਾਲੀਆ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅਪਰਾਧਕ ਗਿਰੋਹ ਹੁਣ ਕਾਫ਼ੀ ਅਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕਈ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ AHU5885903। ਇਹ ਗੱਲ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਇੱਕ ਹੀ ਗਿਰੋਹ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਕਲੀ ਨੋਟ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਨਕਲੀ ਨੋਟ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਛੋਟੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਆਮ ਮਾਰਕੀਟ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਮੁੱਖ ਏਜੰਸੀ ਰਾਇਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮਾਊਂਟਿਡ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ Bank of Canada ਨੇ ਵੀ ਨਕਲੀ ਕਰੰਸੀ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਰੰਸੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫੀਚਰ ਹਨ, ਪਰ ਜੇ ਲੋਕ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਣ ਤਾਂ ਨਕਲੀ ਨੋਟ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰਕਿਟ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।

CTV News ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ।

ਨਕਲੀ ਕਰੰਸੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ’ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਪਾਰੀ ਨਕਲੀ ਨੋਟ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਰਕਮ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਬੈਂਕ ਅਜਿਹੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹਰ ਨੋਟ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਮਾਨ ਮੁਹੱਈਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।।

ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਛੋਟੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਗੈਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੜਕ-ਕਿਨਾਰੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਨਕਲੀ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੂਰੀ ਅਰਥ–ਵਿਵਸਥਾ ’ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

1. ਜਾਅਲੀ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ’ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕੈਸ਼ ਲੈਣ ਤੋਂ ਹਿਚਕਿਚਾਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

2. ਨਕਲੀ ਕਰੰਸੀ ਨਾਲ਼ ਗ਼ੈਰ–ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ। ਨਕਲੀ ਕਰੰਸੀ ਅਕਸਰ ਸੁਧਰੇ ਹੋਏ ਅਪਰਾਧਕ ਗਿਰੋਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗ਼ੈਰ–ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

3. ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲ਼ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਪੈਸਾ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਰੰਸੀ ਸਿਸਟਮ ਉਤੇ ਨਾਂਹ–ਪੱਖੀ ਅਸਰ ਪੈਣਾ ਸੁਭਾਵਕ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੌਲੀਮਰ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਕੁਝ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕੇ ਹਨ:

–– ਅਸਲੀ ਨੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਖਿੜਕੀ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

–– ਨੋਟ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਤਸਵੀਰ ਬਦਲਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

–– ਅਸਲੀ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਮਟੀਰੀਅਲ ਉਂਗਲ਼ਾਂ ਦੇ ਪੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

–– ਜੇ ਕਈ ਨੋਟਾਂ ’ਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਨਕਲੀ ਹੋਣਗੇ।

ਨਕਲੀ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਈ ਪੱਧਰਾਂ ’ਤੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ:

– ਇਸ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਪਣਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫੀਚਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

– ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੈਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਘਟੇਗਾ।

– ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਨੋਟ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

– ਨਕਲੀ ਕਰੰਸੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਮਿਲਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

– ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।