Global economic crisis: ਜੰਗ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਹੇਠ ਦੁਨੀਆ 'ਚ ਮੰਦੀ ਦਾ ਡਰ

 ਸਪੇਨ 'ਚ ਹਾਲਾਤ ਨਾਜ਼ੁਕ, ਜਾਣੋ ਅੱਜ ਦੇ 5 ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ

ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਨੇ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ (World Economy) ਲਈ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਜੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਪੇਨ (Spain) ਵਰਗੇ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਮੰਦੀ (Recession) ਦਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਸਪੇਨ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ (Supply Chain) ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਕਾਰਨ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਫਰਵਰੀ ਦੇ 2.3% ਤੋਂ ਉਛਲ ਕੇ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ 3.3% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇਲ ਮਾਰਗ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) 'ਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਬ-ਅਲ-ਮੰਡੇਬ (Bab-al-Mandeb) ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਲਗਭਗ 30% ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅੱਜ ਦੇ 5 ਵੱਡੇ ਗਲੋਬਲ ਫੈਸਲੇ 

1. ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ:

ਈਰਾਨੀ ਫੌਜ ਨੇ ਅੱਜ ਤਿੰਨ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਦੋਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕੁਵੈਤ ਦੀ ਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲਾ (Drone Attack) ਹੋਣ ਦੀ ਵੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ।

2. ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ 'ਚ ਗਿਰਾਵਟ:

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀ ਕੀਮਤ 1.7% ਵਧ ਕੇ $109.85 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ (Stock Market) ਅੱਜ ਲਗਭਗ 1,600 ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਰਪੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੰਦੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਰਿਹਾ।

3. ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦਾ ਡਿਫੈਂਸ ਸੌਦਾ:

ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ (Air Defense Pact) 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਯੂਕਰੇਨ ਆਪਣੇ ਰੂਸੀ ਡਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਡੇਗਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਈਰਾਨ ਦੇ 'ਸ਼ਾਹੇਦ ਡਰੋਨਾਂ' (Shahed Drones) ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠ ਸਕੇ।

4. ਈਰਾਨ ਦਾ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ:

ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ (Sanctions) ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਡਿਗਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਈਰਾਨ ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ (Cryptocurrency) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਕਰਕੇ ਮਹਿੰਗਾਈ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

5. ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਦਮ:

ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ (Energy Crisis) ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਕੋਲਾ ਪਲਾਂਟਾਂ (Coal Power Plants) 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਨੇ ਬਾਲਣ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ 'ਗ੍ਰੀਨ ਟੈਕਸ' (Green Tax) ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕੇ।