ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਬਾਲਗ਼ ਬਣ ਰਹੇ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਭੜਕਾ ਰਿਹਾ ਮਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ

ਗਲੋਬਲ ਟੈਰੋਰਿਜ਼ਮ ਇੰਡੈਕਸ–2026 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀਸੀ: ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁਣ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੱਕ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਟੈਰੋਰਿਜ਼ਮ ਇੰਡੈਕਸ (ਜੀਟੀਆਈ)–2026 ਵਿਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚੁਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਵਿਚੋਂ 42 ਫੀਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵਧਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭੜਕਾਊ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ। ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬੱਚਾ ਇਸ ਤਰਫ਼ ਝੁਕਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਮਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਕੱਲਾਪਣ, ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵੱਲ ਝੁਕਣ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਸਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੇਜ਼ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰਾਹ ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 87 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਜਾਂ ਅਣਗਹਿਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 77 ਫੀਸਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਤਿਆਗ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਚੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਾਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਗਰੁੱਪ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ‘ਫੀਡ-ਆਧਾਰਿਤ’ ਤੰਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਾਸ ਪੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਾਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਅਧੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਣ–ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 97 ਫੀਸਦੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਬਾਲਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਰਫ਼ਦਾਰੀ ਸਿਰਫ 68 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 93 ਫੀਸਦੀ ਘਾਤਕ ਹਮਲੇ ਇੱਕਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।

ਗਲੋਬਲ ਟੈਰੋਰਿਜ਼ਮ ਇੰਡੈਕਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਭਰਦਾ ਸੰਕਟ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਹਮਲਾਵਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਧੁੰਦਲੀ ਅਤੇ ਬਦਲਦੀ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਗਲੋਬਲ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘਾਟ (28 ਫੀਸਦੀ) ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ 280 ਫੀਸਦੀ ਵਾਧਾ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਆਨਲਾਈਨ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ-ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਪੈਣਗੇ। ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਵਿਸ਼ਵ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਉੱਭਰਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।