ਪੀਲਾ ਬੁਖਾਰ (Yellow Fever): ਜਾਣੋ ਕੀ ਹੈ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ, ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
ਸੰਚਾਰ: ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦਾ, ਸਗੋਂ ਮੱਛਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ 'ਪੀਲਾ ਬੁਖਾਰ' (Yellow Fever) ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਜਾਅਲੀ ਟੀਕਾਕਰਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀਆਂ ਹਾਈ ਅਲਰਟ 'ਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਵਾਇਰਲ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਪੀਲਾ ਬੁਖਾਰ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ?
ਪੀਲਾ ਬੁਖਾਰ ਇੱਕ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਕਰਮਿਤ ਏਡੀਜ਼ (Aedes) ਅਤੇ ਹੀਮਾਗੋਗਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਜਿਗਰ (Liver) ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ (ਪੀਲੀਆ)। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ 'ਪੀਲਾ ਬੁਖਾਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਚਾਰ: ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦਾ, ਸਗੋਂ ਮੱਛਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਪੀਲੇ ਬੁਖਾਰ ਦੇ 5 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਲੱਛਣ
ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਲਗਭਗ 3 ਤੋਂ 6 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਣ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ:
ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ: ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਚੜ੍ਹਨਾ।
ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਰਦ: ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਸਿਰ ਦਰਦ।
ਮਤਲੀ ਅਤੇ ਉਲਟੀਆਂ: ਉਲਟੀ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ।
ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ: ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਸਤੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਘਾਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ।
ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਲਾਲੀ: ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਲਾਲ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋਣਾ।
ਬਚਾਅ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤਰੀਕੇ
ਟੀਕਾਕਰਨ (Vaccination): ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੀਲੇ ਬੁਖਾਰ ਦਾ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਮੱਛਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ: ਪੂਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਓ ਅਤੇ ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਮੱਛਰਦਾਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਸਫਾਈ: ਘਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ ਤਾਂ ਜੋ ਮੱਛਰ ਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ।
ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਖਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਬੇਦਾਅਵਾ: ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।