Punjab's water is poisoned: 16 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ uranium ਅਤੇ arsenic ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ
ਆਰਸੈਨਿਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ: ਲਗਭਗ 4.8% ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰਸੈਨਿਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 10 ppb ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਘਾਤਕ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਬੋਰਡ (CGWB) ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 16 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੈਅ ਮਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ
ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ 62.5% ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 30 ppb (ਪਾਰਟਸ ਪਰ ਬਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਈ ਗਈ। ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਧਰ 200 ppb ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਰਸੈਨਿਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ: ਲਗਭਗ 4.8% ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰਸੈਨਿਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 10 ppb ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਘਾਤਕ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ: ਪੰਜਾਬ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:
ਮਾਝਾ ਤੇ ਦੁਆਬਾ: ਤਰਨਤਾਰਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜਲੰਧਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ।
ਮਾਲਵਾ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ): ਸੰਗਰੂਰ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮਾਨਸਾ, ਮੋਗਾ, ਬਰਨਾਲਾ, ਪਟਿਆਲਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਫਰੀਦਕੋਟ, ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ।
ਪਾਣੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
ਪਾਣੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ: ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾਈ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਖਣਿਜ ਪਰਤਾਂ ਟੁੱਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ: ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਖਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਰਿਸ ਕੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ:
ਕੈਂਸਰ: ਆਰਸੈਨਿਕ ਅਤੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਕੈਂਸਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰਦੇ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ: ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਗੁਰਦਿਆਂ (Kidneys) ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਰੋਗ: ਆਰਸੈਨਿਕ ਕਾਰਨ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ।
ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜਾਂਚ
CGWB ਨੇ 296 ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ:
ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ: 53.04% ਨਮੂਨੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਏ।
ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ: 62.50% ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਹ ਤੱਤ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।