Iran's disaster and Khamenei's death- ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਹੱਸਮਈ ਚੁੱਪੀ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਹੈ ਵੱਡੀ ਰਣਨੀਤੀ ?
ਭੂ-ਰਣਨੀਤਕ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਜੇਐਨਯੂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਹ ਚੁੱਪੀ ਕਿਸੇ ਭੁਲੇਖੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਨੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (UAE) ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 02 ਮਾਰਚ : ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭਿਆਨਕ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਚੁੱਪੀ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਅਤੇ ਯੂਏਈ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਤਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸਖ਼ਤ ਸਟੈਂਡ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਇਸ ਰਣਨੀਤਕ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਡੂੰਘੇ ਭੂ-ਰਣਨੀਤਕ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤ ਛਿਪੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਭੂ-ਰਣਨੀਤਕ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਜੇਐਨਯੂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਹ ਚੁੱਪੀ ਕਿਸੇ ਭੁਲੇਖੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਨੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (UAE) ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਈਰਾਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਯੂਏਈ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੱਤ ਉੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬੇਹੱਦ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਚਾਬਹਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਤੇਲ ਸਬੰਧੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਖਮੇਨੀ ਨੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ਰੂਸ ਵਰਗੇ ਪਰਖੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਉਠਾਵੇ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਣਨੀਤੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਭਾਰਤ ਜੰਗ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪੱਖੋਂ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਆਪਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।