Trump Iran ਨਾਲ ਜੰਗ 'ਚ ਕਿਉਂ ਫਸੇ? ਜਿੱਤ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਕਿਉਂ ਬਣੀ ਮੁਸੀਬਤ ?

ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮੋੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਜਿੱਤ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਹੁਣ ਧੁੰਦਲੇ ਪੈਂਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਯੁੱਧ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਖਮਿਆਜ਼ਾ ਭੁਗਤਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਜਹਾਜ਼ ਤਬਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸੈਨਿਕ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਸੰਕਟ

ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਰੋਕਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਧੀਨ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ। ਹੁਣ, ਈਰਾਨ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ, ਸਗੋਂ ਰੂਸੀ ਤੇਲ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵੀ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਟਰੰਪ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਖਿਲਾਫ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਜੰਗ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚੇ ਜਾਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦਾ ਸੰਕਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਈਰਾਨੀ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਢਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ। ਤੀਜਾ, ਈਰਾਨ 1979 ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਬੀ ਜੰਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਸਤੇ ਪਰ ਘਾਤਕ ਸ਼ਾਹੇਦ ਡਰੋਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਲਈ ਸਿਰਦਰਦੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।

ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਮਾਦੁਰੋ ਦਾ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲੈ ਆਏ। 2002 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਨੀਤੀ ਘੱਟ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਜੋ ਹਮਾਸ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਹਮਾਸ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਨੀਯਾਹ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਸਰੱਲਾਹ ਤੱਕ, ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਹਮਾਸ ਜਾਂ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਈਰਾਨ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈਰਾਨ ਢਹਿ ਨਹੀਂ ਪਿਆ, ਸਗੋਂ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਉਭਰਿਆ।

ਚੌਥਾ, ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨੇ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੋਜਤਬਾ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਹੋਰ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਪਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਵਾਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਤਭੇਦ ਸਾਫ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਛੇਵਾਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਕੋਲ ਇਸ ਜੰਗ ਲਈ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਇੱਕਸਾਰ ਜੰਗੀ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਟਰੰਪ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਵਾਂ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਅੱਠਵਾਂ, ਈਰਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰ ਖਿਲਾਫ ਬਗਾਵਤ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਟਰੰਪ ਦੀ ਉਮੀਦ ਫੇਲ੍ਹ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਨੌਵਾਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੰਗ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਨੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਈਰਾਨ ਦੀ ਲੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੰਗ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਟਰੰਪ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਿਆਸੀ ਸੰਕਟ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।