ਚੋਟੀ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਗੁਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ Iran ਫਰੰਟ ਫੁੱਟ 'ਤੇ

ਟਰੰਪ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਪਈ ਸੁਸਤ

ਤਹਿਰਾਨ : ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਸ ਜੰਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਆਯਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਟੌਪ ਕਮਾਂਡਰ ਅਤੇ ਆਈਆਰਜੀਸੀ (IRGC) ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਇੰਨੇ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਈਰਾਨੀ ਫੌਜ ਅਜੇ ਵੀ ਹਾਰ ਮੰਨਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤਹਿਰਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਟੈਕ (Missile Attacks) ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਗਲੋਬਲ ਇਕਾਨਮੀ (Global Economy) 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਤੇਲ ਅਵੀਵ (Tel Aviv) ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਦਾਗੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲੱਸਟਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ ਅਤੇ ਯਮਨ ਦੇ ਹੌਥੀ ਬਾਗੀ ਵੀ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਾਥ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਰੂਟ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਥਿਕ ਰਣਨੀਤੀ (Economic Strategy) ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਫਾਇਦਾ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਛੜਦੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੰਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਨੇ "ਰਿਜੀਮ ਚੇਂਜ" (Regime Change) ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਕੁਝ ਨਰਮ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਐਨਰਜੀ ਪਲਾਂਟਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ (Stock Market) ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੱਲ ਕੱਢਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ 10 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਅਲਟੀਮੇਟਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਪਰ ਈਰਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਅੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਜੰਗ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਲਵੇਗੀ ਜਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਿਕਲੇਗਾ।