WAR ਦਾ ਅਸਰ: USA ਤੇ ਸਊਦੀ ਅਰਬ 'ਚ ਵਧੀਆਂ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ, ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੰਗ ਦਾ ਨਾਂਹ–ਪੱਖੀ ਅਸਰ

ਤੇਲ ਹਾਲ਼ੇ ਹੋਰ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਦੇ ਆਸਾਰ

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀਸੀ: ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਵਧ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ (PETROL-DIESEL PRICES) ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਬੋਝ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬੀਤੇ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਇਰਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਵਧਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਜੰਗ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਤੰਗ ਰਸਤੇ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਲਗਭਗ 20 ਫੀਸਦੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਖਲਲ ਪਈ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।

ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਭਗ 70-80 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 120 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਕਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵਾਧਾ 40 ਤੋਂ 50 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀਆਂ।

ਅਮਰੀਕਾ (USA) ਵਿਚ ਗੈਸੋਲੀਨ (ਪੈਟਰੋਲ) ਦੀ ਔਸਤ ਕੀਮਤ ਫਰਵਰੀ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 2.90 ਤੋਂ 3.00 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਗੈਲਨ ਸੀ। ਮਾਰਚ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਹ ਵਧ ਕੇ 3.98 ਤੋਂ 4.02 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਗੈਲਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੈਲਨ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 3.8 ਲੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਲੀਟਰ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 100 ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਇਹ 5 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਇਸ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਧੂ ਖਰਚਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।

ਯੂਏਈ (UAE) ਵਰਗੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਏਈ ਵਿਚ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਸਨ, ਪਰ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਕਈ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ 72 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਿਫਾਈਂਡ ਉਤਪਾਦਾਂ (ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ, ਜੈੱਟ ਫਿਊਲ) ਵਿਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।। ਯੂਏਈ ਸਰਕਾਰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਐਲਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿਚ ਉਪਰ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਜੈੱਟ ਫਿਊਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੇ ਟਿਕਟਾਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਖਰਚ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਸਬਸਿਡੀ ਅਤੇ ਬਫਰ ਸਟਾਕ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਖਾਦ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਖਰਚ ਵੀ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਜੰਗ ਲੰਮੀ ਖਿੱਚੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 150 ਤੋਂ 200 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਤੇਲ ਦੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਖੋਲ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਹਾਲ਼ੇ ਤੱਕ ਜੰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ, ਇਸ ਲਈ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਤ ਵਾਲੀ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਬਚਾਉਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਣਾਅ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਿੰਨੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ।