Iran-Israel war ਕਾਰਨ ਤੇਲ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਕਿਰਾਏ 'ਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 20 ਮਾਰਚ, 2026

28 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਈਰਾਨ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਜੰਗ ਦੇ 21ਵੇਂ ਦਿਨ ਇਸ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 83 ਜਹਾਜ਼ ਲੰਘਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਕੇ ਮਾਰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 6 ਜਹਾਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।

ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਮਚੀ ਹਾਹਾਕਾਰ

ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵਿਘਨ ਕਾਰਨ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ 10% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। 27 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $2.9 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ $3.2 ਪ੍ਰਤੀ MMBtu ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ (23 ਫਰਵਰੀ - 16 ਮਾਰਚ):

| ਦੇਸ਼ | ਪੈਟਰੋਲ 'ਚ ਵਾਧਾ | ਡੀਜ਼ਲ 'ਚ ਵਾਧਾ |

| ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ | 32% | 40% |

| ਅਮਰੀਕਾ | 24% | 33% |

| ਸਿੰਗਾਪੁਰ | 21% | 34% |

| ਸਪੇਨ | 19% | - |

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਟਰੋਲ ਕਾਰਨ ਫਿਲਹਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਸਥਿਰ ਹਨ, ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਬੋਝ: ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਟਿਕਟਾਂ

ਜੈੱਟ ਈਂਧਨ (ATF) ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੇ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਕਮਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਾਲਣ ਸਰਚਾਰਜ ਵਧਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ:

ਇੰਡੀਗੋ: ₹425 ਦਾ ਵਾਧਾ

ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ: ₹399 ਦਾ ਵਾਧਾ

ਅਕਾਸਾ ਏਅਰ: ₹199 ਤੋਂ ₹1,300 ਤੱਕ ਦਾ ਵਾਧਾ

ਐਲਪੀਜੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਅਸਮਾਨਤਾ

ਘਰੇਲੂ ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਗ੍ਰੀਸ ($223.4 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਬਰਾਬਰ) ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ($202.6) ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੱਧਮ ਰੇਂਜ ($103.1) ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ₹46.2 ਦੇ ਕਰੀਬ ਰਾਹਤ ਭਰੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਸਿੱਟਾ: ਜੇਕਰ ਇਹ ਜੰਗ ਹੋਰ ਲੰਬੀ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੇਬ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਕਟ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਲ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।