Iran ਯੁੱਧ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ: ਰੋਟੀ, ਕੱਪੜੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਿਜਲੀ ਤੱਕ ਪਿਆ ਵੱਡਾ ਅਸਰ

ਜਾਣੋ ਉਹ 11 ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ :ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਸੰਕਟ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 8 ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz), ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਣ ਕਾਰਨ ਖਾਦਾਂ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਿੱਲਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ 'Work from Home' ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਆਓ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 11 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ:

1. ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖਾਦ ਸੰਕਟ (Fertilizer Crisis)

ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਖਾਦ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਖਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣਗੀਆਂ।

2. ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ: ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਲਈ ਅਪੀਲ

ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਊਰਜਾ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਊਰਜਾ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹਾਉਣ।

3. ਥਾਈਲੈਂਡ: ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰੈੱਸ ਕੋਡ 'ਚ ਬਦਲਾਅ

ਥਾਈਲੈਂਡ ਨੇ ਊਰਜਾ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਫ਼-ਸ਼ਰਟਾਂ ਜਾਂ ਟੀ-ਸ਼ਰਟਾਂ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰਾਂ (AC) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।

4. ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਮਿਸਰ: ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕਿਫ਼ਾਇਤ

ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਨੇ ਐਸਕੇਲੇਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮਿਸਰ ਨੇ ਊਰਜਾ ਖਪਤ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੇ ਦਿਨ ਘਟਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

5. ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼: ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਝਟਕਾ

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਜਾਨ 'ਗਾਰਮੈਂਟ ਇੰਡਸਟਰੀ' (Garment Industry) ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਫਲਾਈਟਾਂ ਰੱਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਤਿਆਰ ਮਾਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।

6. ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ

ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਦੋਹਾ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਗੋ ਹੱਬ (Cargo Hubs) ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਮੁਰਾਦ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨ-ਰੱਖਿਅਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕ ਗਈ ਹੈ।

7. ਹੀਲੀਅਮ ਗੈਸ ਦੀ ਕਮੀ (Helium Shortage)

ਕਤਰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹੀਲੀਅਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਗੁਬਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹੀਲੀਅਮ ਦੁਰਲੱਭ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

8. ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਜਗਤ 'ਤੇ ਬ੍ਰੇਕ

ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਬਹਿਰੀਨ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮੂਲਾ 1 ਰੇਸ (Formula 1) ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ਕੀਰਾ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਪੌਪ ਸਟਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਲਡ ਟੂਰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

9. ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation in USA)

ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।

10. ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੰਡ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ, ਹੁਣ ਖੰਡ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੰਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਇਓਫਿਊਲ (Biofuel) ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਿਪਟਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

11. ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਇੰਨੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹਨ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ ਵਾਧੂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਓਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਖੁੱਲ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ।