Iran war ਕਾਰਨ Energy Crisis ਹੋਇਆ ਬੇਕਾਬੂ; ਜਾਣੋ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 24 ਮਾਰਚ, 2026 :

ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਹਿਮ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਾਈਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁੱਲ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 20% ਹਿੱਸਾ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਤੇਲ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਗੈਸ ਫੀਲਡਾਂ (Gas Fields) ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ 100 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਬਣੀਆ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਪਣੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਲ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ (Gulf Countries) ਤੋਂ Import ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਪਾਨ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੰਤਤ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੂਸ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਲ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ Diversify ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (Natural Gas) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ 80% ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ LPG ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਿੱਲਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੈਸ ਰੂਸ, ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੈੱਟ ਫਿਊਲ (Jet Fuel) ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ International Flights ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ All-Party Meeting ਬੁਲਾਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।