Prime Minister Modi's 'MANAV' vision:: AI ਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਗਲੋਬਲ ਢਾਂਚਾ, ਕੀ ਹੈ ਖਾਸੀਅਤ ? ਪੜ੍ਹੋ
M (Moral Guidance - ਨੈਤਿਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ): AI ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਾ ਬਣੇ।
By : Gill
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 19 ਫਰਵਰੀ, 2026
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਗਲੋਬਲ AI ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੰਤਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ AI ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਾਨਾ ਵਿਕਾਸ ਲਈ 'MANAV' (ਮਾਨਵ) ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗਾ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮਨੁੱਖਤਾ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ।
ਕੀ ਹੈ MANAV ਢਾਂਚਾ?
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ 'MANAV' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਹਰੇਕ ਅੱਖਰ ਰਾਹੀਂ AI ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ:
M (Moral Guidance - ਨੈਤਿਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ): AI ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਾ ਬਣੇ।
A (Accountability - ਜਵਾਬਦੇਹੀ): AI ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ ਫੈਸਲਿਆਂ ਲਈ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਤੈਅ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
N (National Sovereignty - ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ): ਡੇਟਾ 'ਤੇ ਉਸੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਡੇਟਾ 'ਤੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
A (Authenticity - ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ): AI ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਹੀ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ 'ਡੀਪਫੇਕ' ਵਰਗੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
V (Validity - ਵੈਧਤਾ): AI ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਸਥਾਪਿਤ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
AI ਨੂੰ 'ਮਨੁੱਖ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ' ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ AI ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
GPS ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰੇ AI: ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ GPS ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ AI ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਨ: AI ਦਾ ਲਾਭ ਕੁਝ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਓਪਨ ਕੋਡ: ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ AI ਦੇ ਕੋਡ 'ਓਪਨ' ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਸਕੇ।
ਸਰਵਜਨ ਸੁਖਾਏ, ਸਰਵਜਨ ਹਿਤਾਏ: ਭਾਰਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ "ਸਭ ਦੇ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਭਲੇ" ਲਈ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੁਨਰ
ਪੀਐਮ ਮੋਦੀ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ AI ਨੌਕਰੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਚੁਸਤ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਬਣਾਏਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ (Skilling) ਅਤੇ ਮੁੜ-ਹੁਨਰ (Re-skilling) ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਨ ਅੰਦੋਲਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣ।
ਦਰਅਸਲ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ AI Impact Summit 2026 ਦਾ ਅੱਜ ਰਸਮੀ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਰਾਤ 9 ਵਜੇ ਤੱਕ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੇ।
ਇਹ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਹੁਣ 21 ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗਾ।
ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਆਈਟੀ ਸਕੱਤਰ ਐਸ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਵੀਵੀਆਈਪੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸੰਮੇਲਨ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਲਈ ਬੰਦ ਰਹੇਗਾ। ਅੱਜ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਏਆਈ ਸੰਮੇਲਨ 21 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।
ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਚੌਥੇ ਏਆਈ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ 2023 ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ ਮਈ 2024 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਭਾਰਤ ਚੌਥੇ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਏਆਈ ਦੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
