UPI ਰਾਹੀਂ ਗਲਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਪੈਸੇ? ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਵਾਪਸ ਅਤੇ ਕੀ ਹੈ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ।
By : Gill
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿੱਚ UPI (Unified Payments Interface) ਨੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, UPI ਨੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਮਾਰਚ 2026 ਤੱਕ UPI ਲੈਣ-ਦੇਣ 22.64 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਅਣਜਾਣਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਗਲਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਘਬਰਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ UPI ਵਿੱਚ ਕੋਈ 'Undo' ਬਟਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੁਗਤਾਨ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਉਲਟਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਸਥਿਤੀ ਸਮਝਾਓ; ਜੇਕਰ ਉਹ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਹੱਲ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ UPI ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਐਪਾਂ ਵਿੱਚ 'Report an issue' ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ 'Invalid' ਵਜੋਂ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਅਗਲੇ ਕਦਮ ਵਜੋਂ, ਤੁਸੀਂ BHIM ਐਪ ਜਾਂ NPCI (National Payments Corporation of India) ਦੇ ਪੋਰਟਲ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕੇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿਸਟਮ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਵਿਭਾਗ (Grievance Redressal Department) ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੇਕਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ RBI ਲੋਕਪਾਲ (Ombudsman) ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਸੀਮਤ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਸਾਵਧਾਨੀ ਹੈ। ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਰਕਮ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ 1 ਰੁਪਏ ਦਾ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। UPI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿਉਂਕਿ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮਹਿੰਗੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
