Mohammad Bagher Ghalibaf: Iran ਦੀ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਫੌਜੀ ਪਿਛੋਕੜ: ਉਹ 1997 ਤੋਂ 2000 ਤੱਕ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡਜ਼ (IRGC) ਦੀ ਏਅਰੋਸਪੇਸ ਫੋਰਸ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਜੰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਅਨੁਭਵੀ ਯੋਧੇ ਹਨ।
By : Gill
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ/ਤਹਿਰਾਨ: ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿਸ਼ਵ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਵਫ਼ਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਘੇਰ ਗਾਲਿਬਾਫ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਲਿਬਾਫ ਦਾ ਇਸ ਵਾਰਤਾ ਲਈ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਿੰਨੀ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਘੇਰ ਗਾਲਿਬਾਫ ਕੌਣ ਹੈ?
64 ਸਾਲਾ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਘੇਰ ਗਾਲਿਬਾਫ ਈਰਾਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਾਮ ਹੈ। ਉਹ 2020 ਤੋਂ ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਦ (ਮਜਲਿਸ) ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਮਿਸ਼ਰਣ ਰਿਹਾ ਹੈ:
ਫੌਜੀ ਪਿਛੋਕੜ: ਉਹ 1997 ਤੋਂ 2000 ਤੱਕ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡਜ਼ (IRGC) ਦੀ ਏਅਰੋਸਪੇਸ ਫੋਰਸ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਜੰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਅਨੁਭਵੀ ਯੋਧੇ ਹਨ।
ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ: ਉਹ 2000 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਰਹੇ ਅਤੇ 2005 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਮੇਅਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਰਾਜਨੀਤਕ ਕੱਦ: ਉਹ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਢਾਂਚੇ (Establishment) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਆਗੂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਡੂੰਘੇ ਸਬੰਧ ਹਨ।
ਗਾਲਿਬਾਫ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ?
ਈਰਾਨ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਖਲਾਅ ਕਾਰਨ ਗਾਲਿਬਾਫ ਦਾ ਰੋਲ ਅਹਿਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮੋਜਤਬਾ ਖਮੇਨੀ ਦੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਆਉਣ ਕਾਰਨ, ਗਾਲਿਬਾਫ ਅਜਿਹੇ ਗਿਣੇ-ਚੁਣੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜੋ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਉਹ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਸਕਣਗੇ?
ਗਾਲਿਬਾਫ ਦੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਫੇਰੀ ਇੱਕ 'ਮੇਕ-ਆਰ-ਬ੍ਰੇਕ' (Make-or-break) ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਤੇ ਰੋਕ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਈਰਾਨ ਆਪਣੇ ਫਸੇ ਹੋਏ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਾਲਿਬਾਫ ਕੋਲ ਕਠੋਰ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਪਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿਆਸੀ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡਜ਼ (IRGC) ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲਾਈਨ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਇਹ ਵਾਰਤਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਭਵਿੱਖ, ਸਗੋਂ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਵੀ ਨਿਰਣਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।
