LPG Gas Crisis in India: ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਪਰ ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਦੀ ਕਿਉਂ ਹੋਈ ਕਿੱਲਤ?
ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 80-90% LPG ਜਹਾਜ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।
By : Gill
ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਪੀਜੀ (LPG) ਸੰਕਟ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਆਮ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਗੈਸ ਏਜੰਸੀਆਂ ਬਾਹਰ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਕਾਲਾਬਾਜ਼ਾਰੀ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
LPG 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਪਿਆ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਰ?
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਕਤਰ ਅਤੇ ਯੂਏਈ ਵਰਗੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 80-90% LPG ਜਹਾਜ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਵਾਂਗ LPG ਦਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਰਣਨੀਤਕ ਭੰਡਾਰ (Strategic Reserve) ਨਹੀਂ ਹੈ। LPG ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨਾ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਿੰਗਾ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਦੇ ਹੀ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਰਸੋਈਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
Petrol and Diesel ਕਿਉਂ ਹਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ?
ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ:
ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤ: ਭਾਰਤ ਹੁਣ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ: ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, ਮੰਗਲੁਰੂ ਅਤੇ ਪਾਦੁਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੂਮੀਗਤ ਭੰਡਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ: ਦੇਸ਼ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਲ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲਚਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਦਮ
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ ਕਾਰਨ LPG ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 330 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੈਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਧੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੂੰ LPG ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਤੋਂ ਗੈਸ ਮੰਗਵਾਉਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਖਰਚਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
