Iran's 'suicide drones' - ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹਵਾਈ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਰਹੇ ਈਰਾਨ ਦੇ 'ਆਤਮਘਾਤੀ ਡਰੋਨ': ਦੁਬਈ ਤੋਂ ਬਹਿਰੀਨ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਦਹਿਸ਼ਤ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਹੈ—ਮਹਿਜ਼ 20,000 ਤੋਂ 40,000 ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਡਰੋਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
By : Gill
ਤਹਿਰਾਨ/ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ: 08 ਮਾਰਚ, 2026
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਈਰਾਨ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਹਥਿਆਰ—'ਸ਼ਾਹੇਦ ਡਰੋਨ'—ਨਾਲ ਪਲਟਵਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਹ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਘੱਟ ਕੀਮਤੀ ਆਤਮਘਾਤੀ ਡਰੋਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰੇ ਹਨ।
ਕੀ ਹਨ ਸ਼ਾਹੇਦ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ?
ਈਰਾਨ ਦੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ (IRGC) ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਹ ਡਰੋਨ 'ਲੋਇਟਰਿੰਗ ਗੋਲਾਬਾਰੀ' (Loitering Munition) ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ 'ਸ਼ਾਹੇਦ-136' ਹੈ, ਜੋ 30 ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਿਸਫੋਟਕ ਲੈ ਕੇ 2,500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਰੋਨ 180 ਤੋਂ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ GPS ਰਾਹੀਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਹੈ—ਮਹਿਜ਼ 20,000 ਤੋਂ 40,000 ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਡਰੋਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਕਿਉਂ ਬਣੀ ਮੁਸੀਬਤ?
ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਜੈੱਟ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ਾਹੇਦ ਡਰੋਨ ਘੱਟ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਉੱਡਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਡਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਈਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਲਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ਇੰਨੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਹੁਣ ਯੂਕਰੇਨ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਮਦਦ ਮੰਗਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੁਬਈ ਤੋਂ ਬਹਿਰੀਨ ਤੱਕ ਦਹਿਸ਼ਤ
ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਰੋਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹਿਰੀਨ, ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਮਲੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਈਰਾਨ ਆਪਣੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਸਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਡਰੋਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਯੁੱਧ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮੋੜ
ਅਮਰੀਕਾ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਖਰਚੀਲੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਵੱਕਾਰ ਲਈ ਇਹ ਜੰਗ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਰੋਨਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਠੋਸ ਰਣਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ, ਤਾਂ ਖੇਤਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਗੜ ਸਕਦੀ ਹੈ।
