Iran war ਦਰਮਿਆਨ India-Russia ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਦੋਸਤੀ ਕੰਮ ਆਈ: ਤੇਲ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ 90% ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਉਛਾਲ
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸੰਕਟ 'ਚ ਰੂਸ ਬਣਿਆ ਵੱਡਾ ਸਹਾਰਾ
By : Gill
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੀ LPG ਅਤੇ LNG ਸਪਲਾਈ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਦੋਸਤ ਰੂਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਬਾਂਹ ਫੜੀ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2026 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੂਸ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ (Import) ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ:
LPG ਦੀ ਕਿੱਲਤ: ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ 90% LPG ਇਸੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਦੌਰਾਨ 40% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।
ਕਤਰ ਤੋਂ LNG ਸਪਲਾਈ ਠੱਪ: ਕਤਰ ਐਨਰਜੀ ਵੱਲੋਂ "ਫੋਰਸ ਮੇਜਰ" (Force Majeure) ਐਲਾਨਣ ਕਾਰਨ LNG ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ 92% ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਕਦਮ: 332 ਮਿਲੀਅਨ ਘਰੇਲੂ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਕਟੌਤੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਛੋਟ (Waiver) ਨੇ ਸਾਰਾ ਪਾਸਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦਿਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖਰੀਦਿਆ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬਦਲਵੇਂ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼
ਤੇਲ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਹੈ:
ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮੀ (ਯਾਂਬੂ) ਅਤੇ ਯੂਏਈ ਦੀ ਹਬਸ਼ਾਨ-ਫੁਜੈਰਾਹ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਮੰਗਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਬਾਈਪਾਸ (Bypass) ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਵੇਂ ਸਪਲਾਇਰ: ਅੰਗੋਲਾ, ਗੈਬਨ, ਘਾਨਾ ਅਤੇ ਕਾਂਗੋ ਵਰਗੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ: ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਖੇਪਾਂ ਪਹੁੰਚਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
