Heavy violence in Iran: ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ 'ਚ Gen Z ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ
ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ: ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ "ਖਾਮੇਨੀ ਨੂੰ ਮੌਤ" ਅਤੇ "ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਮੁਰਦਾਬਾਦ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।
By : Gill
"ਖਾਮੇਨੀ ਮੁਰਦਾਬਾਦ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਅਤੇ 3 ਮੌਤਾਂ
ਤਹਿਰਾਨ/ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਨਵੇਂ ਸਾਲ (2026) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਈਰਾਨ ਲਈ ਭਾਰੀ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੁਣ ਹਿੰਸਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤਹਿਰਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਜਵਾਨ (Gen Z) ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਉਤਰ ਆਏ ਹਨ। ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਵਿਰੁੱਧ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ।
ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਨੇ ਭੜਕਾਈ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ
ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੱਕ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 42.5% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਡਿੱਗਦੀ ਮੁਦਰਾ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦਾ ਜੀਣਾ ਮੁਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ:
ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ: ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ "ਖਾਮੇਨੀ ਨੂੰ ਮੌਤ" ਅਤੇ "ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਮੁਰਦਾਬਾਦ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸਮਰਥਨ: ਤਹਿਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ 1979 ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਮੁਹੰਮਦ ਰਜ਼ਾ ਪਹਿਲਵੀ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ "ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਏ।
ਜਲਾਵਤਨ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ: ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਰਜ਼ਾ ਪਹਿਲਵੀ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਜਿੱਤ ਸਾਡੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੈ।"
ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ
ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀਆਂ (ਰਾਇਟਰਜ਼ ਅਤੇ ਏਪੀ) ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਬਰਾਂ ਲੋਹਾਰਦਗਨ, ਕੁਹਦਸ਼ਤ ਅਤੇ ਇਸਫਾਹਾਨ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ:
ਲੋਹਾਰਦਗਨ: ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਝੜਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਕੁਹਦਸ਼ਤ: ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਬਾਸੀਜ' ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 13 ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ।
ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ: ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ 'ਹੇਂਗਾਵ' ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਕਈ ਲੋਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ: > ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਹੋਰ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
