China's Diplomatic Game : Iran ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ Afghanistan 'ਚ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ; ਕੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਲੱਗੇਗੀ ਸੱਟ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੀ Soft Power ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨ ਹੁਣ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
By : Gill
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ (Ceasefire) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਚੀਨ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ Strategic ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ Credit ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਚੀਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਹਿਮ Role ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ। ਚੀਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ Mediator ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੀ Soft Power ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨ ਹੁਣ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਦੋਸਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਚੀਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗੀ।
ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ Infrastructure ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ (Investment) ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫਗਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਚੀਨ ਹੁਣ ਸਾਰਕ (SAARC) ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੇਪਾਲ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਮਾਲਦੀਵ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਘੁਸਪੈਠ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੀ ਇਸ "String of Pearls" ਨੀਤੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਨ੍ਹ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਚੀਨ ਦੇ ਇਸ ਵਧਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਇਹ ਵਧਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਕੀ ਭਾਰਤ ਦੀ Foreign Policy ਲਈ ਨਵੀਂ ਮੁਸੀਬਤ ਬਣੇਗੀ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ।
