Big political stir in Iran: : ਮੋਜਤਬਾ ਖ਼ਮੇਨੀ ਬਣੇ ਨਵੇਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ

ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ IRGC ਨੇ ਸੌਂਪੀ ਕਮਾਨ

ਤਹਿਰਾਨ: 04 ਮਾਰਚ, 2026

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖ਼ਮੇਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਖਲਾਅ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ 'ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਭਾ' (Assembly of Experts) ਨੇ ਸਵਰਗੀ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਦੇ 56 ਸਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਮੋਜਤਬਾ ਖ਼ਮੇਨੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸਰਵਉੱਚ ਨੇਤਾ (Supreme Leader) ਚੁਣ ਲਿਆ ਹੈ। 'ਈਰਾਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ' ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 88 ਸੀਨੀਅਰ ਮੌਲਵੀਆਂ ਦੀ ਇਸ ਸਭਾ ਨੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ (IRGC) ਦੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਮੋਜਤਬਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਗਾਈ ਹੈ। ਫ਼ੌਜੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਜੰਗੀ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੋਜਤਬਾ ਸੱਤਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਵਿਕਲਪ ਹਨ।

ਮੋਜਤਬਾ ਖ਼ਮੇਨੀ ਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸ਼ਾਸਨ (ਰਾਜਵੰਸ਼) 'ਤੇ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ 1979 ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ। ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਤਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੋਜਤਬਾ ਕੋਲ ਉਹ ਉੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਰੁਤਬਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ੁਦ ਅਲੀ ਖ਼ਮੇਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਭਾਈ-ਭਤੀਜਾਵਾਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਮੋਜਤਬਾ ਖ਼ਮੇਨੀ ਭਾਵੇਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਰਸਮੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਣਨੀਤੀਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ IRGC ਦੇ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਅਤੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਬੰਧ ਹਨ। ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵੀ ਲਗਾਈਆਂ ਸਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਮੋਜਤਬਾ ਦਾ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਰਮੀ ਨਹੀਂ ਲਿਆਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਹੋਰ ਵੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਈਰਾਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਲਾਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਮਚਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੈ।