Hormuz crisis ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਈਰਾਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੇਲ ਫੰਦਾ ਕੱਸਣ ਲੱਗਾ

ਹੋਰਮੁਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ 'ਬਾਬ-ਅਲ-ਮੰਡੇਬ' 'ਤੇ ਈਰਾਨ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ?

ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ 'ਤੇਲ ਫੰਦਾ', ਟਰੰਪ ਦੀ ਫੌਜੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਨੇ ਭਖਾਈ ਜੰਗ

ਤਹਿਰਾਨ : ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ (US-Iran War) ਹੁਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮੋੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਤਰਨਾਕ 'ਪਲਾਨ ਬੀ' (Plan B) ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਤੇਲ ਸਰੋਤਾਂ ਵਾਲੇ ਖਾਰਗ ਟਾਪੂ (Kharg Island) ਜਾਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਾਬ-ਅਲ-ਮੰਡੇਬ (Bab-el-Mandeb) ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕੰਮਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਨੂੰ ਲਾਲ ਸਾਗਰ (Red Sea) ਅਤੇ ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ (Suez Canal) ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਲਈ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ (Peace Talks) ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ 3,000 ਵਾਧੂ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਮਰੀਨਾਂ (Marines) ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਖਾਰਗ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਇੱਕ 'ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਛੋਟਾ ਤੇਲ ਟਾਪੂ' ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਟਕਲਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਥੇ ਸੀਮਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਮਲਾ (Ground Attack) ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 'ਸਰਪ੍ਰਾਈਜ਼' (Surprise) ਵਜੋਂ ਨਵੇਂ ਮੋਰਚੇ ਖੋਲ੍ਹਣਗੇ ਅਤੇ 'ਅੱਥਰੂਆਂ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ' ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਾਬ-ਅਲ-ਮੰਡੇਬ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੇਲ ਸੰਕਟ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।

ਈਰਾਨ ਇਸ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਯਮਨ ਦੇ ਹੂਤੀ ਬਾਗੀਆਂ (Houthi Rebels) ਦੀ ਮਦਦ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ (Shipping) ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਕਰ ਕਾਲੀਬਾਫ ਨੇ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਈਰਾਨੀ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ (Infrastructure) ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਈਰਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਉੱਥੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।