Warning! ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਗਰਮੀ ਦੀ ਦਸਤਕ: ਐਲ ਨੀਨੋ (El Niño) ਦਾ ਅਸਰ
ਐਲ ਨੀਨੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੌਸਮ ਚੱਕਰ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 10 ਫਰਵਰੀ, 2026
ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੁਣ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਦਿੱਲੀ ਸਮੇਤ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਖਦਸ਼ਾ ਜਤਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰਮੀ ਦਾ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਸਗੋਂ 2028 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਐਲ ਨੀਨੋ (El Niño) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗਰਮੀ ਕਿਵੇਂ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਐਲ ਨੀਨੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੌਸਮ ਚੱਕਰ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ: ਐਲ ਨੀਨੋ ਕਾਰਨ ਮੌਸਮੀ ਹਵਾਵਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਰਿਸ਼ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ (Heatwave): ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਘਾਤਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਾਲ
ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 26 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਹ 30 ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਾਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਰਚ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੂਨ-ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਬੇਹੱਦ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
2028 ਤੱਕ ਦਾ ਖਤਰਾ: ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ (Climate Change) ਅਤੇ ਐਲ ਨੀਨੋ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨੇ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ:
ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼: ਮੌਸਮ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਮਾਨਸੂਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀ-ਮਾਨਸੂਨ ਬਾਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ: ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਲ ਨੀਨੋ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ: ਇਹ ਰੁਝਾਨ 2024-2025 ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ 2028 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ
ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤਿਆਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ।