Iran's Supreme Leader Ali Khamenei ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਸ
ਸਾਲ 1981 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਖਮੇਨੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਾਤਲਾਨਾ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ
45 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕਿਉਂ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ?
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 2 ਮਾਰਚ, 2026
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੇਤਾ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਈਰਾਨ ਦੀ ਸੱਤਾ 'ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਪਕੜ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਅਣਸੁਣੇ ਕਿੱਸੇ ਹੁਣ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਹਿਸ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਖਮੇਨੀ ਪਿਛਲੇ 45 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ 1981 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਘਾਤਕ ਹਮਲਾ ਸੀ।
ਸਾਲ 1981 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਖਮੇਨੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਾਤਲਾਨਾ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਮਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ 'ਫੁਰਕਾਨ' ਨਾਮਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟੇਪ ਰਿਕਾਰਡਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਰਿਕਾਰਡਰ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਫਿੱਟ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਹੀ ਫਟ ਗਿਆ। ਇਸ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਜਾਨ ਤਾਂ ਬਚ ਗਈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੁਕਸਾਨੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਅਧਰੰਗੀ (Paralyzed) ਹੋ ਗਏ। ਖਮੇਨੀ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੜੀ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਜ਼ਬਾਨ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੱਥ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਖਮੇਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 1939 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਮਾਰਸ਼ਦ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ 1958 ਵਿੱਚ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਖੋਮੇਨੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। 1979 ਦੀ ਇਸਲਾਮੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅਹਿਮ ਨੇਤਾ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰੇ। 1989 ਵਿੱਚ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਖੋਮੇਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਮੇਨੀ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 'ਗ੍ਰੈਂਡ ਅਯਾਤੁੱਲਾ' ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਆਪਣੇ 36 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਖਮੇਨੀ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ IRGC) 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ (2025-26) ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਜਨਤਕ ਵਿਦਰੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਿਆਸੀ ਖਲਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਅਗਲਾ ਵਾਰਿਸ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ।