ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਕਿਤਾਬ "Four Stars of Destiny": ਜਨਰਲ ਨਰਵਣੇ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਭੂਚਾਲ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 5 ਫਰਵਰੀ 2026: ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਜਨਰਲ ਐਮ.ਐਮ. ਨਰਵਣੇ ਦੀ ਅਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਆਤਮਕਥਾ "ਫੋਰ ਸਟਾਰਸ ਆਫ ਡੈਸਟੀਨੀ" (Four Stars of Destiny) ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸੰਸਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੜਕਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਥਿਤ ਖੁਲਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਛਿੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਚੀਨ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।

ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ

ਜਨਰਲ ਨਰਵਣੇ ਨੇ ਖੁਦ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਤਮਕਥਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁਢਲਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਮਾਰਚ 2023 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਰਹੂਮ ਜਨਰਲ ਬਿਪਿਨ ਰਾਵਤ 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਲਾਂਚਿੰਗ 'ਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ (ਪੈਂਗੁਇਨ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛਾਪ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿਖਾਇਆ, ਤਾਂ ਜਨਰਲ ਨਰਵਣੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਿੱਤੀ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ

ਇਹ ਕਿਤਾਬ 2023 ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਲੰਬਿਤ ਹੈ। ਜਨਰਲ ਨਰਵਣੇ ਨੇ ਇਸ ਦੇਰੀ 'ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਲਈ 15 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਫੌਜ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਮੀਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ "ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਰਾਬ" ਵਰਗਾ ਦੱਸਿਆ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਹੰਗਾਮਾ: ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਬਨਾਮ ਸਰਕਾਰ

ਵਿਵਾਦ ਉਦੋਂ ਵਧਿਆ ਜਦੋਂ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ 2020 ਦੇ ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਤਣਾਅ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਚੀਨੀ ਟੈਂਕ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਫੌਜ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, "ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਰੋ।" ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੱਥਾਂ ਪੱਖੋਂ ਗਲਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੀ ਕਿਤਾਬ ਅਜੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣਾ ਸੰਸਦੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ।

ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ

ਪੰਨੇ: ਲਗਭਗ 448

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ: ਪੈਂਗੁਇਨ ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ

ਉਪਲਬਧਤਾ: ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਇਹ "ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ" ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।