ਸਮਾਰਟ ਐਨਕਾਂ : ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਸਰਾਪ ਬਣ ਰਹੀ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਜਿੱਥੇ ਇਨਸਾਨੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿੱਜਤਾ (Privacy) ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਸਮਾਰਟ ਐਨਕਾਂ (Smart Glasses) ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਟਾਈਲਿਸ਼ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਨਕਾਂ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕੇ ਕੈਮਰੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪਿਕ-ਅੱਪ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ 'ਧੋਖੇ ਦਾ ਜਾਲ'

ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਉਦੋਂ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਵੈ-ਘੋਸ਼ਿਤ "ਪਿਕ-ਅੱਪ ਕਲਾਕਾਰ" ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਨਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਟਰੋ, ਕੈਫੇ ਜਾਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬੜੇ ਅਦਬ ਨਾਲ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਔਰਤ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਐਨਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਗੁਪਤ ਕੈਮਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਪਾ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੇ ਵਧਾਈ ਚਿੰਤਾ

* ਇੰਗਲੈਂਡ: ਇੱਕ 47 ਸਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਸਮਾਰਟ ਐਨਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਮਲਾ ਅਦਾਲਤ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਪਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਸਜ਼ਾ ਨਾਮਾਤਰ ਰਹੀ।

* ਅਮਰੀਕਾ: 'ਹਰਕੁਲੀਜ਼' ਨਾਮੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਰਦ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਅਜਨਬੀ ਨੇ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾ ਕੇ ਆਨਲਾਈਨ ਵਾਇਰਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸੁਸਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੈਮਰੇ ਮੋਬਾਈਲ ਵਾਂਗ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਨੂੰਨ ਸਖ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪਰਸਨਲ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਐਕਟ (DPDP Act) ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੀੜਤ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਵੀਡੀਓ ਮਿਟਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ।

ਬਚਾਅ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਰੱਖੋ ਧਿਆਨ

ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਕਾਨੂੰਨ ਸਖ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ:

* ਫਰੇਮ ਦੀ ਪਛਾਣ: ਸਮਾਰਟ ਐਨਕਾਂ ਦੇ ਫਰੇਮ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ) ਆਮ ਐਨਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਬੈਟਰੀ ਅਤੇ ਚਿੱਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

* LED ਲਾਈਟ: ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਵੇਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਬੱਤੀ ਜਗਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਅਪਰਾਧੀ ਇਸ ਨੂੰ ਟੇਪ ਨਾਲ ਢਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

* ਬੇਲੋੜੀ ਗੱਲਬਾਤ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਜਨਬੀ ਮੋਟੇ ਫਰੇਮ ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਪਾ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੇੜਤਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਜਾਓ।

> ਨੋਟ: ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰੇ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

>